Ngân hàng trung ương tiếp tục mua vàng: trụ đỡ dài hạn cho giá vàng giữa biến động ngắn hạn

Từ khóa: giá vàng, ngân hàng trung ương, nhu cầu vàng, Fed, dự trữ ngoại hối, tài sản trú ẩn, USD, phân bổ tài sản

Mở đầu

Sau giai đoạn tăng mạnh trước đó, giá vàng đang bước vào nhịp điều chỉnh đáng chú ý. Tính đến ngày 19/6, giá vàng quốc tế tiếp tục giảm phiên thứ ba liên tiếp, lùi xuống dưới mốc 4.200 USD/ounce, giảm 1,46% trong ngày và mất 3,72% so với đầu năm. Tại thị trường trong nước, giá vàng trang sức cũng hạ về quanh 1.260 đồng/gram, giảm khoảng 25% so với đỉnh đầu năm.

Diễn biến này cho thấy vàng vẫn chịu áp lực lớn từ kỳ vọng chính sách tiền tệ của Mỹ. Tuy nhiên, trong khi các biến số ngắn hạn khiến giá biến động mạnh, một lực đỡ mang tính nền tảng vẫn đang âm thầm xuất hiện từ phía cầu: hoạt động mua vàng của các ngân hàng trung ương toàn cầu. Về trung và dài hạn, đây đang là nguồn hỗ trợ ổn định nhất đối với thị trường vàng.

Áp lực ngắn hạn từ chính sách của Fed

Đợt điều chỉnh mới nhất của vàng chủ yếu xuất phát từ sự thay đổi trong kỳ vọng về Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Rạng sáng 18/6 theo giờ Việt Nam, Fed quyết định giữ nguyên lãi suất trong biên độ 3,5%–3,75%. Dù động thái này không nằm ngoài dự báo của thị trường, phần dự báo kinh tế đi kèm lại phát đi tín hiệu cứng rắn hơn trước.

Theo đó, mức dự báo trung vị về lãi suất liên bang trong năm 2026 đã được nâng từ 3,4% lên 3,8%, hàm ý khả năng Fed có thể chỉ hạ lãi suất chậm hơn kỳ vọng, thậm chí có thể tăng thêm một lần trong năm nay. Công cụ FedWatch cho thấy thị trường hiện định giá khoảng 38,5% khả năng Fed tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản trong tháng 7.

Đối với vàng, đây là tín hiệu bất lợi trong ngắn hạn. Là tài sản không sinh lãi, vàng thường chịu sức ép khi lãi suất thị trường đi lên, vì chi phí cơ hội nắm giữ vàng tăng cao. Đồng USD và lợi suất trái phiếu Mỹ mạnh lên cũng thường kéo dòng tiền rời khỏi kim loại quý.

Nhu cầu mua vàng của ngân hàng trung ương vẫn rất bền vững

Dù chịu áp lực ngắn hạn, triển vọng trung và dài hạn của vàng vẫn được nâng đỡ bởi nhu cầu tích trữ từ các ngân hàng trung ương. Báo cáo khảo sát dự trữ vàng toàn cầu năm 2026 của Hội đồng Vàng Thế giới cho thấy 89% ngân hàng trung ương được hỏi dự báo lượng vàng dự trữ toàn cầu sẽ tiếp tục tăng trong 12 tháng tới.

Đáng chú ý hơn, 45% số đơn vị tham gia khảo sát cho biết họ dự định tăng dự trữ vàng trong vòng một năm tới, mức cao kỷ lục trong lịch sử khảo sát. Điều này phản ánh một xu hướng mang tính cấu trúc: vàng đang được nhìn nhận không chỉ như tài sản phòng thủ, mà còn là công cụ chiến lược trong quản trị dự trữ quốc gia.

Các chuyên gia nhận định nhu cầu này có tính ổn định cao vì xuất phát từ mục tiêu đa dạng hóa dự trữ, giảm phụ thuộc vào một đồng tiền duy nhất và tăng khả năng chống chịu trước biến động địa chính trị. Khác với dòng tiền đầu cơ, nhu cầu của ngân hàng trung ương ít bị tác động bởi dao động giá ngắn hạn, do đó tạo ra lớp hỗ trợ bền vững cho thị trường.

Vì sao vàng ngày càng được coi trọng trong dự trữ quốc gia?

Một điểm đáng chú ý khác là vai trò chiến lược của vàng trong cơ cấu dự trữ quốc tế đang tăng lên rõ rệt. Khảo sát của Hội đồng Vàng Thế giới cho thấy 93% ngân hàng trung ương hiện đang nắm giữ vàng, cao hơn mức 81% của năm trước. Đồng thời, 74% số đơn vị được hỏi tin rằng tỷ trọng USD trong dự trữ toàn cầu sẽ giảm trong 5 năm tới.

Điều này phản ánh sự dịch chuyển trong nhận thức của các nhà quản lý dự trữ. Vàng là tài sản không mang rủi ro tín dụng của bất kỳ quốc gia nào, không phụ thuộc vào sức khỏe tài khóa hay chính trị của một chính phủ cụ thể. Trong bối cảnh bất định toàn cầu gia tăng, vàng trở thành công cụ hữu hiệu để bảo toàn giá trị tài sản dự trữ, đồng thời phân tán rủi ro hệ thống.

Ngoài ra, áp lực từ nợ công Mỹ gia tăng cũng làm dấy lên lo ngại về độ bền vững của đồng USD trong dài hạn. Khi niềm tin vào tài sản định giá bằng USD suy giảm phần nào, các quốc gia có xu hướng tái cơ cấu danh mục dự trữ theo hướng đa dạng hơn, trong đó vàng nổi lên như một lựa chọn cốt lõi.

Vàng không chỉ là tài sản trú ẩn, mà còn là “neo giá trị” dài hạn

Theo khảo sát, 90% ngân hàng trung ương chọn vàng vì khả năng phòng thủ vượt trội trong thời kỳ khủng hoảng, tỷ lệ cao nhất từ trước tới nay. Bên cạnh đó, 84% đánh giá vàng là công cụ lưu giữ giá trị lâu dài, và 83% cho rằng vàng giúp đa dạng hóa danh mục đầu tư hiệu quả.

Các chuyên gia cho rằng những đặc tính này khiến vàng phù hợp với chiến lược dự trữ của ngân hàng trung ương. Trong khi trái phiếu hay ngoại tệ có thể chịu tác động mạnh từ lãi suất, rủi ro chính trị hoặc tín dụng, vàng lại thể hiện tính ổn định tương đối cao qua nhiều chu kỳ kinh tế. Khi căng thẳng địa chính trị, lạm phát hoặc suy yếu niềm tin vào tiền pháp định gia tăng, vai trò của vàng càng trở nên nổi bật.

Từ góc nhìn thị trường, nhu cầu mua vào của ngân hàng trung ương có thể không tạo ra các đợt tăng giá “bùng nổ” trong ngắn hạn, nhưng lại có tác dụng quan trọng trong việc thu hẹp dư địa giảm sâu của giá vàng, từ đó đẩy mặt bằng giá trung bình lên cao hơn trong trung và dài hạn.

Kết luận

Diễn biến giá vàng hiện nay cho thấy một quy luật quen thuộc: trong ngắn hạn, vàng vẫn nhạy cảm với kỳ vọng lãi suất và sức mạnh của đồng USD; nhưng trong dài hạn, nền tảng hỗ trợ đến từ nhu cầu thực của ngân hàng trung ương mới là yếu tố quan trọng hơn cả.

Khi các ngân hàng trung ương tiếp tục gia tăng tỷ trọng vàng trong dự trữ, thị trường sẽ có thêm một lớp đỡ ổn định, bền vững và ít chịu tác động của tâm lý đầu cơ. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, địa chính trị phức tạp và niềm tin vào USD có dấu hiệu phân hóa, vàng nhiều khả năng vẫn duy trì vị thế là tài sản chiến lược không thể thiếu trong cơ cấu dự trữ quốc gia.