配图

Báo cáo Focus của Ngân hàng Trung ương Brazil: Kỳ vọng lạm phát chững lại, nhưng áp lực chính sách tiền tệ vẫn còn lớn

Từ khóa: Ngân hàng Trung ương Brazil, Báo cáo Focus, lạm phát Brazil, IPCA, lãi suất Selic, tăng trưởng GDP, tỷ giá real, chính sách tiền tệ, thị trường tài chính

Mở đầu

Ngày 29/6, Ngân hàng Trung ương Brazil công bố Báo cáo Focus mới nhất, một trong những công cụ khảo sát kỳ vọng thị trường được theo dõi sát sao nhất tại nền kinh tế lớn nhất Mỹ Latinh. Điểm đáng chú ý nhất của báo cáo lần này là kỳ vọng lạm phát năm 2026 lần đầu tiên chững lại sau 15 tháng liên tiếp bị điều chỉnh tăng, giữ ở mức 5,33% đối với chỉ số giá tiêu dùng rộng toàn quốc (IPCA).

Về mặt thống kê, sự ổn định này có thể được xem là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, dưới góc độ chính sách tiền tệ, con số 5,33% vẫn là một mức rất cao khi so sánh với mục tiêu lạm phát 3% của Brazil và vượt xa biên độ dung sai 1,5% đến 4,5%. Điều đó cho thấy thị trường có thể đã ngưng bi quan hơn, nhưng chưa thực sự tin rằng áp lực giá cả đã được kiểm soát bền vững.

Báo cáo còn cho thấy nhiều biến số khác như lãi suất cơ bản Selic, tăng trưởng GDP và tỷ giá USD/real tiếp tục phản ánh một môi trường kinh tế còn nhiều bất định. Từ đó, có thể thấy bức tranh vĩ mô Brazil hiện nay là sự giằng co giữa kiểm soát lạm phát, nới lỏng chính sách tiền tệ và bảo vệ ổn định tỷ giá.

1. Kỳ vọng lạm phát chững lại: tín hiệu tích cực nhưng chưa đủ mạnh

Theo Báo cáo Focus, dự báo IPCA năm 2026 được giữ nguyên ở 5,33%, sau 15 tháng liên tục tăng. Điều này có ý nghĩa quan trọng vì kỳ vọng lạm phát không chỉ là dự báo thụ động, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi định giá của doanh nghiệp, đòi hỏi tiền lương của người lao động và quyết định điều hành lãi suất của ngân hàng trung ương.

Trong kinh tế học tiền tệ, kỳ vọng lạm phát đóng vai trò như một “neo” đối với toàn bộ hệ thống giá cả. Nếu kỳ vọng của thị trường bị trượt lên cao trong thời gian dài, doanh nghiệp sẽ có xu hướng tăng giá trước, người lao động đòi hỏi thu nhập danh nghĩa cao hơn, và ngân hàng trung ương buộc phải duy trì lãi suất cao lâu hơn để tái lập niềm tin. Vì vậy, việc kỳ vọng không còn tăng thêm là một dấu hiệu cho thấy rủi ro leo thang đã tạm thời giảm bớt.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng 5,33% vẫn vượt mục tiêu chính thức của Brazil một cách đáng kể. Điều này cho thấy lạm phát của nền kinh tế này không đơn thuần là kết quả của một cú sốc ngắn hạn, mà phản ánh các yếu tố có tính dai dẳng hơn, chẳng hạn như:

  • độ nhạy của giá dịch vụ đối với tăng trưởng thu nhập;
  • áp lực từ tỷ giá hối đoái lên giá hàng nhập khẩu;
  • mức độ truyền dẫn của chính sách tiền tệ vào nền kinh tế thực;
  • và kỳ vọng rằng lạm phát cơ bản sẽ còn neo cao trong nhiều quý tới.

Nói cách khác, sự ổn định của kỳ vọng 2026 chỉ là bước đầu tiên trong quá trình tái cân bằng, chứ chưa phải dấu hiệu cho thấy Brazil đã thoát khỏi vùng lạm phát cao.

2. Các mốc 2027–2029: dấu hiệu giảm tốc của lạm phát, nhưng quá trình còn chậm

Báo cáo Focus cũng cho thấy kỳ vọng lạm phát trung hạn và dài hạn tiếp tục phân hóa theo hướng thận trọng. Dự báo cho năm 2027 tăng nhẹ từ 4,15% lên 4,17%, trong khi các năm 2028 và 2029 lần lượt giữ ở 3,7% và 3,5%.

Nhìn tổng thể, chuỗi dự báo này hàm ý ba điểm quan trọng.

Thứ nhất, thị trường tin rằng lạm phát Brazil sẽ giảm dần theo thời gian, nhưng tốc độ giảm không nhanh. Điều này phản ánh kỳ vọng rằng các biện pháp thắt chặt trước đó vẫn cần thời gian để phát huy tác dụng đầy đủ.

Thứ hai, mức dự báo cho 2027 vẫn nằm sát ngưỡng trên của khung mục tiêu. Khi kỳ vọng trung hạn chưa trở về vùng trung tâm mục tiêu, ngân hàng trung ương thường khó tuyên bố chiến thắng trong cuộc chiến chống lạm phát. Đây là một tín hiệu cho thấy cam kết chống lạm phát của Brazil vẫn phải duy trì ở trạng thái nghiêm ngặt.

Thứ ba, dự báo 2028 và 2029 giảm về vùng 3,7%–3,5% hàm ý kỳ vọng rằng lạm phát sẽ dần tiến gần mục tiêu, nhưng chỉ sau một thời gian đủ dài. Điều này thường xảy ra trong các nền kinh tế mà quá trình truyền dẫn chính sách tiền tệ có độ trễ lớn, hoặc nơi cấu trúc giá cả còn chịu tác động mạnh từ thực phẩm, năng lượng và tỷ giá.

Từ góc nhìn kỹ thuật, đường cong kỳ vọng lạm phát hiện tại cho thấy thị trường đang “đặt cược” vào kịch bản kiểm soát dần dần thay vì cú hạ nhiệt mạnh. Đây là dạng kỳ vọng thường đi kèm với môi trường tăng trưởng yếu và lãi suất thực duy trì ở mức cao trong thời gian dài.

3. Lãi suất Selic: thị trường vẫn kỳ vọng một đợt giảm nữa

Một điểm đáng chú ý khác trong báo cáo là kỳ vọng của các tổ chức tài chính đối với lãi suất cơ bản Selic năm 2026 được giữ ở mức 14%, thấp hơn mức hiện tại 14,25%. Điều này ngụ ý rằng thị trường vẫn dự báo Ngân hàng Trung ương Brazil sẽ thực hiện thêm ít nhất một lần cắt giảm lãi suất trong năm nay.

Về mặt chính sách, đây là một thông điệp quan trọng. Khi lạm phát kỳ vọng vẫn cao hơn mục tiêu, việc giữ lãi suất ở vùng gần 14% cho thấy ngân hàng trung ương chưa muốn nới lỏng quá nhanh. Tuy nhiên, chênh lệch rất nhỏ giữa 14,25% hiện tại và 14% kỳ vọng cũng cho thấy thị trường đang tin vào một chu kỳ nới lỏng cực kỳ thận trọng.

Lý do là vì Ngân hàng Trung ương Brazil phải cân bằng giữa hai mục tiêu xung đột:

  1. Kiềm chế lạm phát kỳ vọng bằng lãi suất cao;
  2. Hỗ trợ tăng trưởng trong bối cảnh chi phí vốn lớn đang bóp nghẹt đầu tư và tiêu dùng.

Nếu cắt giảm quá sớm, đồng real có thể chịu áp lực mất giá, từ đó tạo thêm áp lực nhập khẩu lạm phát. Nếu giữ lãi suất quá lâu ở mức cao, tăng trưởng tín dụng và đầu tư tư nhân có thể suy yếu rõ rệt, đẩy nền kinh tế vào quỹ đạo tăng trưởng thấp kéo dài.

Trong bối cảnh đó, dự báo Selic 14% cho thấy thị trường đang định giá một kịch bản “nới lỏng có kiểm soát” chứ không phải chu kỳ hạ lãi suất mạnh. Đây cũng là dấu hiệu rằng nhà đầu tư vẫn đánh giá rất cao mức độ nhạy cảm của Brazil trước rủi ro giá cả và tỷ giá.

4. Tăng trưởng GDP 2026: nhích lên nhưng vẫn ở vùng thấp

Báo cáo cho thấy kỳ vọng tăng trưởng GDP Brazil năm 2026 chỉ được nâng nhẹ từ 1,98% lên 1,99%. Về mặt số học, mức điều chỉnh này gần như không đáng kể. Nhưng về mặt kinh tế vĩ mô, nó phản ánh một thực tế rằng thị trường vẫn chưa nhìn thấy động lực đủ mạnh để kéo tăng trưởng lên một quỹ đạo cao hơn.

Tăng trưởng quanh ngưỡng 2% đối với một nền kinh tế quy mô lớn như Brazil thường được xem là mức khá khiêm tốn, nhất là trong bối cảnh nhu cầu nội địa còn phụ thuộc nhiều vào tín dụng và tiêu dùng hộ gia đình. Lãi suất cao khiến chi phí vay vốn tăng, làm giảm sức mua của khu vực tư nhân và kìm hãm các dự án đầu tư dài hạn. Đồng thời, nếu lạm phát chưa giảm đủ nhanh, thu nhập thực tế của người dân cũng khó cải thiện bền vững.

Điều này cho thấy một nghịch lý quen thuộc của các nền kinh tế mới nổi: để chống lạm phát phải giữ lãi suất cao, nhưng lãi suất cao lại làm tăng trưởng chậm lại. Bài toán chính sách của Brazil vì thế không chỉ là hạ lạm phát, mà còn là tìm ra điểm cân bằng giữa ổn định giá cả và duy trì quỹ đạo tăng trưởng tối thiểu đủ an toàn.

Nếu tăng trưởng không cải thiện rõ rệt, áp lực xã hội và tài khóa có thể gia tăng. Trong trung hạn, điều này làm phức tạp thêm việc điều hành chính sách tiền tệ, vì lãi suất không thể là công cụ duy nhất để giải quyết các vấn đề cấu trúc của nền kinh tế.

5. Tỷ giá USD/real: sự ổn định ngắn hạn che giấu rủi ro trung hạn

Về tỷ giá, báo cáo giữ nguyên dự báo 1 USD đổi 5,20 real cho năm 2026. Tuy nhiên, các dự báo xa hơn cho thấy sự điều chỉnh theo hướng yếu hơn của đồng real: năm 2027 tăng từ 5,27 lên 5,58 real/USD, năm 2028 từ 5,30 lên 5,35, và năm 2029 giữ ở 5,40.

Diễn biến này có ý nghĩa lớn vì tỷ giá là kênh truyền dẫn lạm phát rất mạnh tại Brazil. Một đồng real yếu hơn sẽ làm tăng chi phí hàng nhập khẩu, đặc biệt là các mặt hàng có hàm lượng đầu vào ngoại tệ cao như nhiên liệu, máy móc, phân bón và nhiều nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu. Điều này có thể làm chậm quá trình giảm lạm phát, thậm chí tạo ra các vòng phản hồi bất lợi nếu kỳ vọng thị trường trở nên xấu đi.

Việc dự báo 2027 bị điều chỉnh lên 5,58 real/USD cho thấy thị trường vẫn nhìn thấy rủi ro mất giá tiền tệ trong trung hạn, có thể đến từ:

  • chênh lệch lãi suất thực so với các nền kinh tế phát triển;
  • biến động của đồng USD trên thị trường quốc tế;
  • cán cân tài khoản vãng lai;
  • và mức độ tin cậy của khung chính sách tài khóa.

Một đồng real tương đối ổn định trong ngắn hạn không đồng nghĩa với ổn định bền vững trong trung hạn. Nếu lãi suất giảm nhanh hơn kỳ vọng trong khi lạm phát chưa hạ đủ mạnh, áp lực lên tỷ giá có thể tái xuất hiện. Ngược lại, nếu duy trì lãi suất quá cao để bảo vệ tiền tệ, tăng trưởng sẽ tiếp tục bị hy sinh. Chính vì vậy, quỹ đạo tỷ giá mà Báo cáo Focus phản ánh là một lời nhắc rằng Brazil vẫn đang vận hành trong môi trường rủi ro vĩ mô tương đối cao.

6. Hàm ý chính sách: bài toán cân bằng vẫn chưa có lời giải dễ dàng

Từ các con số trong Báo cáo Focus, có thể rút ra một số hàm ý chính sách quan trọng.

Trước hết, lạm phát kỳ vọng đã ngừng xấu đi nhưng chưa đủ tốt. Đây là trạng thái trung gian thường khiến ngân hàng trung ương phải duy trì lập trường thận trọng trong thời gian dài. Nếu tín hiệu giảm lạm phát không rõ ràng hơn, kỳ vọng thị trường sẽ khó quay về gần mục tiêu 3%.

Thứ hai, thị trường vẫn kỳ vọng có thêm một nhịp giảm lãi suất, nhưng mức giảm dự kiến rất hạn chế. Điều đó cho thấy niềm tin vào chu kỳ nới lỏng chỉ ở mức dè dặt. Nhà đầu tư dường như tin rằng ngân hàng trung ương sẽ không mạo hiểm với việc cắt giảm mạnh khi nền kinh tế còn chịu nhiều áp lực giá cả.

Thứ ba, tăng trưởng GDP 2026 gần như đi ngang quanh 2% cho thấy động lực mở rộng kinh tế vẫn yếu. Trong bối cảnh đó, mọi quyết định lãi suất đều mang tính đánh đổi cao hơn bình thường. Nếu không có cải thiện ở năng suất, đầu tư và kỷ luật tài khóa, chính sách tiền tệ sẽ phải gánh phần việc quá lớn.

Cuối cùng, tỷ giá vẫn là biến số dễ tạo bất ngờ nhất. Chỉ cần USD mạnh lên hoặc tâm lý rủi ro toàn cầu thay đổi, real có thể chịu áp lực ngay cả khi các chỉ số nội địa chưa biến động mạnh. Đây là lý do khiến Brazil, giống nhiều nền kinh tế mới nổi khác, luôn phải điều hành chính sách trong trạng thái “đi dây” giữa ổn định giá cả, tăng trưởng và ổn định ngoại hối.

Kết luận

Báo cáo Focus ngày 29/6 cho thấy một bức tranh vĩ mô của Brazil đang có dấu hiệu bớt xấu đi, nhưng chưa đủ tốt để tạo ra sự yên tâm thực sự. Việc kỳ vọng lạm phát 2026 đứng yên ở 5,33% sau 15 tháng tăng liên tục là một bước ngoặt nhỏ, song con số này vẫn ở mức cao so với mục tiêu của Ngân hàng Trung ương. Trong khi đó, thị trường vẫn dự báo lãi suất Selic sẽ chỉ giảm nhẹ, tăng trưởng GDP duy trì ở vùng thấp và tỷ giá real còn đối mặt với áp lực suy yếu trong trung hạn.

Nói cách khác, Brazil đang ở giai đoạn mà ổn định vĩ mô chưa thể được xem là đạt được, mà mới chỉ đang dần được tái thiết. Trong môi trường như vậy, thành công của chính sách tiền tệ không nằm ở những thay đổi mạnh tay, mà ở khả năng duy trì niềm tin của thị trường qua từng bước đi thận trọng. Nếu lạm phát tiếp tục hạ nhiệt, tỷ giá ổn định hơn và tăng trưởng không suy yếu quá nhanh, Brazil có thể dần chuyển sang một chu kỳ cân bằng hơn. Còn hiện tại, bức tranh kinh tế vẫn đòi hỏi sự kiên nhẫn và kỷ luật chính sách rất lớn.