Tiêu đề: Mỹ - Iran ký biên bản ghi nhớ, giá dầu giảm và tác động lan rộng đến nhóm cổ phiếu dầu khí Việt Nam
Từ khóa: giá dầu, cổ phiếu dầu khí, Mỹ - Iran, Biển Hormuz, PVD, PVT, BSR, PTSC, PVTrans, thị trường chứng khoán Việt Nam
Nội dung:
Mỹ - Iran hạ nhiệt căng thẳng, thị trường dầu mỏ phản ứng ngay lập tức
Ngày 18/6, Mỹ và Iran đã công bố ký biên bản ghi nhớ nhằm chấm dứt xung đột, mở ra giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày. Theo thỏa thuận, Iran đồng ý cho tàu thuyền đi lại tự do qua eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu khí chiến lược bậc nhất thế giới. Đây là khu vực có vai trò đặc biệt quan trọng đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu, bởi bất kỳ gián đoạn nào tại đây cũng có thể nhanh chóng đẩy giá dầu tăng mạnh.
Ngay sau thông tin được công bố, thị trường dầu mỏ đã phản ứng rõ rệt. Giá dầu Brent giảm 1,1% xuống 78,70 USD/thùng, trong khi dầu WTI giảm 1,3% xuống 75,80 USD/thùng. Động thái này cho thấy tâm lý lo ngại về rủi ro địa chính trị đã phần nào dịu xuống, kéo theo kỳ vọng về nguồn cung ổn định hơn trong ngắn hạn.
Tác động trực tiếp đến nhóm cổ phiếu dầu khí Việt Nam
Không chỉ thị trường quốc tế, nhóm cổ phiếu dầu khí Việt Nam cũng nhanh chóng chịu ảnh hưởng. Đây vốn là nhóm nhạy cảm nhất với biến động giá dầu, bởi dầu thô là biến số cốt lõi quyết định hoạt động đầu tư, thăm dò, khai thác và hiệu quả lợi nhuận của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị năng lượng.
Khi giá dầu giảm, tâm lý thị trường thường chuyển từ kỳ vọng sang thận trọng. Điều này đặc biệt đúng với những cổ phiếu đã tăng mạnh trước đó, bởi áp lực chốt lời sẽ xuất hiện rõ rệt hơn. Thực tế cho thấy, sau giai đoạn tăng trưởng, nhiều mã dầu khí đã bước vào nhịp điều chỉnh đáng kể.
PVB - cổ phiếu của Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam - từ mức đỉnh 1,68 USD/cổ phiếu vào tháng 3/2026 đã giảm xuống 1,03 USD/cổ phiếu vào ngày 18/6, tương đương mức giảm 38,5%. PVD - cổ phiếu của PV Drilling - cũng mất hơn 15,5% trong vòng một tháng. Trong khi đó, PVT của PVTrans giảm 14,23%, còn BSR của Lọc hóa dầu Bình Sơn giảm hơn 21%. So với đỉnh 1,51 USD/cổ phiếu ngày 4/3, BSR giao dịch ở mức 1,07 USD/cổ phiếu vào 18/6, tức giảm hơn 29,4%.
Thượng nguồn: chịu tác động rõ nhất từ biến động giá dầu
Trong cơ cấu ngành dầu khí, phân khúc thượng nguồn là nhóm phản ứng mạnh nhất với xu hướng giá dầu. Đây là các doanh nghiệp trực tiếp tham gia thăm dò, khoan, khai thác và cung cấp dịch vụ kỹ thuật dầu khí. Những cái tên như PV Drilling và PTSC thường hưởng lợi khi giá dầu ở mức cao, bởi các tập đoàn năng lượng quốc tế có xu hướng đẩy mạnh đầu tư, mở rộng hoạt động khoan và gia tăng nhu cầu đối với dịch vụ giàn khoan, kỹ thuật biển và vận hành ngoài khơi.
Tuy nhiên, khi giá dầu hạ nhiệt hoặc triển vọng tăng giá suy yếu, thị trường lập tức đặt dấu hỏi về tốc độ giải ngân của các dự án mới. Nhà đầu tư thường lo ngại các kế hoạch mở rộng sẽ bị xem xét chặt chẽ hơn, khiến cổ phiếu dịch vụ dầu khí dễ rơi vào trạng thái điều chỉnh sau khi đã tăng nóng.
Dù vậy, không phải mọi tín hiệu đều tiêu cực. PTSC vẫn duy trì đà tăng trưởng trong 5 tháng đầu năm 2026, khi nhiều dự án dầu khí và năng lượng tái tạo bước vào giai đoạn triển khai cao điểm. Doanh nghiệp ghi nhận doanh thu hợp nhất 540,6 triệu USD, hoàn thành 41% kế hoạch năm và tăng 34% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt 22,5 triệu USD, tương ứng 57% kế hoạch cả năm, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước. Theo dự báo của Kafi Securities, tổng doanh thu PTSC giai đoạn 2026-2030 có thể đạt 8,4-8,8 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng kép khoảng 15%.
Trung nguồn: tác động trung tính nhưng vẫn đáng theo dõi
Với nhóm trung nguồn như PVTrans, tác động từ diễn biến địa chính trị thường được nhìn nhận theo hướng trung tính hơn. Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, phí bảo hiểm hàng hải và cước vận chuyển dầu thường tăng, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp vận tải dầu khí. Khi xung đột hạ nhiệt, yếu tố cộng hưởng này có thể suy yếu.
Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn bất lợi. Nếu nguồn cung từ Iran quay trở lại thị trường, lưu lượng vận chuyển dầu toàn cầu có thể tăng, phần nào bù đắp sự suy giảm của cước phí. Điều này cho thấy hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp vận tải dầu khí không chỉ phụ thuộc vào mặt bằng giá dầu, mà còn chịu ảnh hưởng từ sản lượng luân chuyển và cấu trúc thị trường vận tải biển.
Theo đánh giá của các nhà phân tích tại Hanoi - Saigon Securities, biên lợi nhuận của PVTrans được kỳ vọng cải thiện trong năm 2026. Sau giai đoạn mở rộng đội tàu mạnh mẽ trong 2023-2025, doanh nghiệp đang bước vào thời kỳ “thu hoạch”. Đội tàu mới giúp doanh thu và EBITDA tăng nhanh, trong khi áp lực khấu hao từ nửa cuối 2025 đã giảm dần khi nhiều tàu lớn hoàn thành khấu hao nhanh.
Hạ nguồn: giá dầu giảm chưa chắc đã là tin tốt
Ở khâu hạ nguồn, đại diện tiêu biểu là BSR, tác động của giá dầu phức tạp hơn nhiều. Một mặt, giá dầu giảm có thể giúp giảm chi phí nguyên liệu đầu vào và hạ nhiệt chi phí năng lượng. Mặt khác, hiệu quả kinh doanh của nhà máy lọc dầu còn phụ thuộc rất lớn vào crack spread - chênh lệch giữa giá dầu thô và giá sản phẩm tinh chế.
Điều đó có nghĩa là giá dầu đi xuống chưa chắc đã đồng nghĩa với biên lợi nhuận tăng lên. Nếu giá sản phẩm đầu ra cũng giảm nhanh theo hoặc cầu tiêu thụ suy yếu, doanh nghiệp lọc hóa dầu vẫn có thể đối mặt với áp lực lợi nhuận. Vì vậy, với BSR và các doanh nghiệp hạ nguồn khác, nhà đầu tư cần theo dõi đồng thời cả biến động nguyên liệu, nhu cầu thị trường và mặt bằng crack spread thay vì chỉ nhìn vào xu hướng giá dầu.
Triển vọng ngắn hạn và góc nhìn dài hạn
Nếu biên bản ghi nhớ Mỹ - Iran được duy trì trong thời gian tới, xu hướng hạ nhiệt của giá dầu có thể kéo dài thêm trong vài tháng. Điều này đồng nghĩa với việc nhóm cổ phiếu dầu khí Việt Nam có thể tiếp tục thiếu lực đỡ từ yếu tố địa chính trị - động lực đã hỗ trợ mạnh cho đà tăng trước đó.
Tuy vậy, về dài hạn, bức tranh của ngành dầu khí Việt Nam vẫn chưa mất đi sức hấp dẫn. Nhu cầu năng lượng trong nước và khu vực còn duy trì ở mức cao, trong khi nhiều doanh nghiệp đã tích lũy được năng lực triển khai dự án, mở rộng đội tàu, nâng cấp dịch vụ và cải thiện cấu trúc tài chính. Với những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, triển vọng hợp đồng và dòng tiền ổn định, các nhịp điều chỉnh do biến động ngắn hạn đôi khi lại mở ra cơ hội đầu tư hợp lý hơn cho nhà đầu tư kiên nhẫn.
Kết luận
Việc Mỹ và Iran ký biên bản ghi nhớ đã nhanh chóng làm dịu lo ngại về rủi ro nguồn cung qua eo biển Hormuz, kéo giá dầu giảm và tạo sức ép lên nhóm cổ phiếu dầu khí. Tác động này thể hiện rõ nhất ở các doanh nghiệp thượng nguồn và dịch vụ kỹ thuật dầu khí, trong khi nhóm trung nguồn và hạ nguồn chịu ảnh hưởng theo những cách khác nhau. Trong bối cảnh thị trường bước vào giai đoạn đánh giá lại kỳ vọng, nhà đầu tư cần theo dõi đồng thời giá dầu, tiến độ dự án, biên lợi nhuận và triển vọng kinh doanh của từng doanh nghiệp. Dù biến động ngắn hạn có thể khiến cổ phiếu dầu khí mất đà, về dài hạn, ngành vẫn còn nhiều cơ hội đáng chú ý nếu doanh nghiệp duy trì được nền tảng tăng trưởng và khả năng thích ứng với chu kỳ năng lượng toàn cầu.